POMOCOWE FUNDUSZE STRUKTURALNE

Fundusze Strukturalne są podstawowymi instrumentami polityki strukturalnej i regionalnej Unii Europejskiej. Celem funkcjonowania tych funduszy jest wspieranie przekształceń i modernizacja krajów członkowskich. Środki pomocowe z funduszy strukturalnych kierowane są do tych sektorów gospodarki, które bez dodatkowej pomoc ze wspólnego budżetu Unii nie miałyby szansy osiągnąć średniego poziomu ekonomicznego Wspólnoty.

Zgodnie z ustaleniami szczytu Unii w Berlinie w 1999 roku, pomoc z Funduszy Strukturalnych przysługuje tym regionom Unii, których wskaźnik PKB na mieszkańca wynosi mniej niż 75% średniej unijnej. Górny limit pomocy, jaką może uzyskać dany kraj, wynosi 4% PKB tego kraju. O faktycznej wysokości przyznanej pomocy finansowej decyduje Rada Europejska będąca organem przedstawicielskim wszystkich krajów członkowskich.

W skład funduszy strukturalnych wchodzą:

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR, ang.: ERDF)
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ERDF - European Regional Development Fund) powstał w 1975 roku jako reakcja na coraz głębsze rozbieżności w rozwoju regionów (spowodowane kryzysem gospodarczym i przystąpieniem do UE Wielkiej Brytanii i Irlandii). Jego głównym zadaniem jest niwelowanie dysproporcji w poziomie rozwoju regionalnego krajów należących do UE.

Z tego funduszu mogą być współfinansowane przedsięwzięcia:

LIFE - specjalizowany fundusz pomocowy UE

e-CONTENT - fundusz pomocowy ukierunkowany na rozwój nowych technologii

VI Program Ramowy - 6. Program Ramowy Unii Europejskiej Badań, Rozwoju Technologicznego oraz Prezentacji wspomagający Tworzenie Europejskich Obszarów Badawczych oraz Innowacje (2002-2006)

CELEM programów ramowych, w tym także i 6.PR, jest współfinasowanie przez Komisję Europejską oraz grupę instytucji zwaną konsorcjum, prac badawczych, prezentacji osiągniętych rezultatów oraz działań im towarzyszących na poziomie europejskim.

Program PHARE jest skierowany do państw ubiegających się o członkostwo w UE. Do 1996 roku skorzystało z niego 14 państw Europy Środkowo-Wschodniej. fundusze europejskie, fundusze strukturalne, fundusze przedakcesyjne Najwięcej funduszy uzyskała Polska. Od 2000 roku ruszyła kontynuacja PHARE-PHARE 2. UE przeznaczyła w nim 1,5 mld euro pomocy rocznie dla 10 państw kandydujących. Polska w 2000 roku ma otrzymać 400 mln euro wsparcia. Program PHARE (Poland Hungary Assistance to Restructuring their Economies) powstał w 1989 roku. Jest to pomoc Unii Europejskiej dla państw kandydujących, początkowo jedynie dla Polski i Węgier. Od 1990 roku - także Bułgarii, Czechosłowacji, Jugosławii, NRD. Następnie Albanii, Rumunii, Estonii, Litwy i Łotwy. Do 1996 roku z funduszy tego programu korzystało 14 państw naszego regionu. Z obecnego programu PHARE 2 korzysta dziesięciu beneficjentów. Wielkość pomocy zatwierdza Komisja i te kraje, które pomoc mają otrzymać. Po dyskusji z zainteresowanym krajem Komisja zatwierdza budżet i ustala wysokość pomocy. Następnie poszczególne rządy przygotowują plany projektów gospodarczych, instytucjonalnych i prawnych. W pierwszej kolejności finansowane będą duże projekty, wymagające największych inwestycji. Do tej pory najwięcej funduszy otrzymała Polska. W latach 1990-1998 było to 1,73 miliarda ECU - (26% budżetu PHARE na ten okres). Węgry i Rumunia dostały po 14%, Czechy - 6%, Słowacja - 3%. Program PHARE, podzielony był na kilka etapów. W latach 1989 - 1991 była to głównie pomoc doraźna, kolejne lata (1991 - 1994) to szkolenie i doradztwo. W latach 1994-1997 - wspieranie inwestycji, a od 1998 roku do czasu wstąpienia do Unii Europejskiej - proces integracji z UE. Od roku 2000 Polska objęta jest programem PHARE 2, który jest kontynuacją programu PHARE. Budżet programu PHARE 2 dla dziesięciu państw z Europy Środkowo-Wschodniej wynosi około 1,5 mld euro rocznie. W roku 2000 Polska ma otrzymać blisko 400 mln euro. 1/3 tych pieniędzy trafi do 5 województw: śląskiego, podkarpackiego, lubelskiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego. Na przełomie lipca i sierpnia 2000 roku fundusze europejskie, fundusze strukturalne, fundusze przedakcesyjne Komisja dokładnie określi podział środków na kraje kandydujące. Decydujące znaczenie będzie miał procentowy udział ludności danego kraju w ogólnej liczbie ludności państw objętych programem. W zreformowanym systemie pomocy PHARE 2 utrzymany będzie podział finansowy: 30% na wsparcie rozwoju instytucjonalnego oraz 70% na inwestycje. Część funduszy przekazanych zostanie na wdrażanie unijnego prawa (wprowadzanie w życie unijnych norm i standardów, wzmocnienie instytucji, egzekwujących np. bezpieczeństwo i higienę pracy, sprawiedliwość, kontrolę granic i kontrolę weterynaryjną). Reszta to inwestowanie w projekty niwelujące różnice między regionami. Na pomoc będą mogły liczyć samorządy, które na szczeblu regionalnym i lokalnym realizują politykę Unii. W latach 2000-2002 koszt wszystkich inwestycji i projektów realizowanych przy wsparciu Unii Europejskiej w Polsce ma wynieść 4,9 mld euro. Ponad jedną czwartą tej kwoty przeznaczy Polska z budżetu państwa i budżetów samorządowych.


FUNDUSZE POMOCOWE - SAPARD udziela pomocy finansowej i strukturalnej dla rolnictwa 10 państw Europy Środkowej i Wschodniej. Rocznie na jego realizację fundusze europejskie, fundusze strukturalne, fundusze przedakcesyjne UE przeznacza 520 mln euro. Polska w 2000 roku ma uzyskać około 168,68 mln euro. Jest to program pomocy finansowej i strukturalnej dla rolnictwa 10 państw Europy Środkowo-wschodniej. Jego celem jest pomoc w dostosowaniu ich sektora rolnego i obszarów wiejskich do poziomu państw Unii Europejskiej. Pierwsze projekty realizowane będą pod koniec pierwszego półrocza 2000 roku. Na realizację SAPARD-u Unia Europejska ma przeznaczyć rocznie 520 mln euro dla 10 krajów. Jest to suma orientacyjnie przydzielona, ale wykorzystanie pieniędzy zależy od oceny jakości projektów i zgodności z celami programu. Wielkość kwot dla danego kraju przyznawana będzie w oparciu o liczbę ludności wiejskiej, powierzchnię użytków rolnych, wysokość PKB na osobę oraz ocenę poziomu rozwoju poszczególnych obszarów. Polska w roku 2000 otrzyma ok. 168, 68 mln euro. Priorytetowe zadania programu SAPARD to - finansowanie stowarzyszeń rolniczych - marketing, rozwój metod produkcji chroniących środowisko naturalne - tworzenie grup producenckich - rozwój infrastruktury wiejskiej (m.in. na budowę dróg i oczyszczalni ścieków) - modernizacja przetwórstwa rolno-spożywczego (zwłaszcza w sektorach: mięsnym, owoców i warzyw) - pomoc dla gospodarstw indywidualnych. Projekty wykorzystania unijnych pieniędzy będzie oceniać Agencja Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa, która obecnie tworzy oddziały w każdym województwie. fundusze europejskie, fundusze strukturalne, fundusze przedakcesyjne Następnie projekty będą przesyłane do Regionalnych Komitetów Sterujących (powstały już w 7 województwach, a do końca półrocza mają powstać w następnych). Nad całością ma czuwać Krajowy Komitet Sterujący, kierowany przez ministra rolnictwa. Komisja Europejska ostrzega, że Polska może się okazać nieprzygotowana do wykorzystania pieniędzy z funduszu SAPARD ze względu na brak dopracowanych projektów. Rok 1999 był ostatnim, w którym Polska otrzymywała pomoc pieniężną UE bez konieczności ponoszenia kosztów własnych. Od roku 2000 nowe programy - przeznaczone na budowę dróg, wsparcie wsi i ochronę środowiska - są już współfinansowane z budżetu państwa.

FUNDUSZE POMOCOWE - ISPA to unijny program pomocy dla transportu i ochrony środowiska. W latach 2000-2006 UE przeznaczyła na jego realizację 7 mld euro. Polska w roku 2000 w ramach ISPA ma otrzymać około 350 mln euro. Jest to program pomocy dla transportu i ochrony środowiska. Ma spełniać podobną rolę jak Fundusz Spójności w Unii Europejskiej i będzie funkcjonował na podobnych zasadach. Za priorytety funkcjonowania programu ISPA uznano: ochronę środowiska, ograniczanie zanieczyszczania wód i powietrza, pomoc w zakresie utylizacji odpadów. Fundusz wesprze regiony pozbawione infrastruktury transportowej i komunalnej oraz obszary, gdzie zacofanie gospodarcze uniemożliwia sprawne funkcjonowanie gospodarki wolnorynkowej. fundusze europejskie, fundusze strukturalne, fundusze przedakcesyjne Na realizację programu ISPA w latach 2000-2006 Unia Europejska ma przeznaczyć 7 mld euro. W 2000 roku Polska otrzyma około 350 mln euro. Propozycje finansowania przedsięwzięć transportowych z ISPA składa Dyrekcja Generalna Dróg Publicznych. W dziedzinie ochrony środowiska projekty będą przedstawiane przez samorządy lub związki samorządowe.